tramwaj na portugalskiej ulicy

Portugalska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej

W momencie trudnym dla nas wszystkich, w tym także dla Unii Europejskiej, rotacyjne przewodnictwo w Radzie UE przejmuje kolejne państwo członkowskie – Portugalia. Przed nią wiele wyzwań, ważnych decyzji oraz działań, które należy podjąć.

Czym jest prezydencja?

Rotacyjna prezydencja w Radzie Unii Europejskiej została wprowadzona na mocy traktatu lizbońskiego w 2009 roku. System ten zakłada, że co sześć miesięcy, kolejne, określone z góry państwo, przewodniczy posiedzeniom Rady, zyskując wpływ na kalendarz jej pracy i działania priorytetowe, a także zapewniając ciągłość prac UE. W ramach prezydencji państwa, grupowane są w trójki, które zobowiązane są do ścisłej współpracy oraz wyznaczania długofalowych celów. Kraje wchodzące w skład danej trójki przygotowują wspólny program obejmujący najważniejsze tematy, jakimi zajmować będzie się Rada przez kolejne 18 miesięcy. Uwzględniając program długofalowy, każde z trzech państw opracowuje własny, bardzie szczegółowy 6-miesięczny program.

Portugalia rozpoczęła swoje przewodnictwo w dniu 1 stycznia 2021 roku. W ramach prezydenckiej trójki współpracuje ona z Niemcami (których przewodnictwo trwało w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2020 roku) oraz ze Słowenią – prezydencja tego kraju rozpocznie się 1 lipca 2021 roku.

Czas działać

Program portugalskiej prezydencji przedstawiony został na początku grudnia ubiegłego roku. Podczas zdalnej konferencji prasowej Premier Portugalii António Costa stwierdził, że zarówno on, jak i jego współpracownicy zdecydowani są skupić się na odbudowie Europy. Państwo chce promować odporną, społeczną, zieloną, cyfrową i globalną Europę. Hasło przewodnie nowej prezydencji to „Czas działać: dla sprawiedliwej, ekologicznej i cyfrowej odbudowy”.

Poza własnymi celami, Portugalia będzie także kontynuować prace nad priorytetami poprzedniej prezydencji. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje kwestia przyszłości stosunków na linii UE – Wielka Brytania, kryzys klimatyczny, budżet zjednoczonej Europy na kolejne siedem lat oraz plan odbudowy UE po koronawirusie.

Logo portugalskiej prezydencji to animowane „słońce i ster”. Tłumacząc jego znaczenie, zwraca się uwagę na to, że jest ono wzorowane na unijnej fladze. Jego kolory to niebieski i żółty, a oryginalne 12 gwiazdek rozwija się w 27 punktów, tyle, ile obecnie państw członkowskich liczy UE, co symbolizować ma szerszą, spójną i różnorodną konstrukcję. Wspomniane 27 elementów zamienia się w słońce i ster, symbolizujące historię, geografię i otwartość Portugalii na świat oraz jej zamiar pokierowania UE ku przyszłości. W wersji animowanej w tle usłyszeć możemy tradycyjną portugalską muzykę gitarową. 

 

Portugalska prezydencja – priorytety i kierunki działania

Portugalski rząd deklaruje, że jedną z najważniejszych dla nich kwestii będzie wzmocnienie odporności Europy i zaufania jej obywateli do europejskiego modelu społecznego, a także promowanie UE opartej na wspólnych wartościach, w tym na solidarności, która buduje wspólnotę zdolną do podejmowania skoordynowanych działań w celu wyjścia z kryzysu.

Trzy najważniejsze priorytety prezydencji to:

  • Promowanie gospodarczej odbudowy Europy, gospodarczego ożywienia po pandemii, przy uwzględnieniu kwestii klimatycznych oraz transformacji cyfrowej;
  • Wdrożenie społecznego filaru UE, jako kluczowego elementu zapewniającego sprawiedliwą i sprzyjającą włączeniu społecznemu transformację klimatyczną i cyfrową;
  • Wzmocnienie strategicznej autonomii Europy, utrzymując ją otwartą na świat, czyli na współpracę w innymi państwami i regionami.

Priorytety realizowane będą w oparciu o pięć kierunków działania.

Pierwszym z nich jest „otwarta Europa”, która stawiać ma na ożywienie gospodarcze, spójność oraz wspólne unijne wartości. W tym kontekście prezydencja pracować będzie nad realizacją nowych wieloletnich ram finansowych i unijnego instrumentu „UE Nowej Generacji”, a także funduszu odbudowy, co ma pozwolić na wyjście z kryzysu oraz położyć podwaliny pod trwały wzrost i tworzenie miejsc pracy. Prezydencja chce także bronić podstawowych unijnych wartości, umacniać praworządność i demokrację, zwalczać wszelkie formy dyskryminacji, promować pluralizm w mediach, zwalczać dezinformację oraz mowę nienawiści, w tym w Internecie. Co więcej, Portugalczycy stawiają na zmniejszenie zewnętrznej zależności UE od towarów i technologii krytycznych, inwestowanie w innowacje, zwiększanie bezpieczeństwa żywnościowego oraz nową strategię przemysłową wzmacniającą małe i średnie przedsiębiorstwa i sektory dotknięte kryzysem. Strategia ta ma także doprowadzić do większej dywersyfikacja produkcji unijnej. W zakresie pierwszego kierunku działania ważne będzie także wzmocnienie systemu zarządzania kryzysowego UE w celu osiągnięcia większej odporności i koordynacji w reagowaniu oraz kontynuowanie negocjacji nowego paktu o migracji i azylu.

Drugi kierunek działania to „Zielona Europa”, czyli promowanie UE jako lidera w działaniach na rzecz klimatu. W ramach tego celu portugalska prezydencja stawia na budowanie zdolności do przystosowania się do skutków zmiany klimatu i promowanie przewag konkurencyjnych modelu gospodarczego pozbawionego emisji dwutlenku węgla i odpornego, priorytetowe traktowanie realizacji Europejskiego Zielonego Ładu w celu trwałej naprawy gospodarczej, promowanie innowacyjności i zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi obszarów wiejskich, a także na zachęcanie do ochrony i zrównoważonego wykorzystania zasobów mórz i oceanów. Prezydencja chce zatwierdzić pierwsze europejskie prawo klimatyczne i wspierać wszelkie wysiłki zmierzające do przekształcenia Europy w pierwszy kontynent neutralny pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 roku oraz ułatwić przejście na konkurencyjną i neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla gospodarkę.

Kolejnym kierunkiem działania jest „Cyfrowa Europa” zakładające przyspieszenie transformacji cyfrowej, jako siły napędowej ożywienia gospodarczego i promowanie europejskiego przywództwa w dziedzinie innowacji cyfrowych i gospodarki cyfrowej. Prezydencja chce zachęcić do tworzenia nowych rozwiązań i strategii cyfrowych na rzecz zielonej transformacji w dziedzinie zdrowia, badań i innowacji, własności przemysłowej, sprawiedliwości i mobilności, a także promować lepszy dostęp do wysokiej jakości danych i informacji, aby ułatwić życie obywatelom. Co ważne, prezydencja zwraca uwagę na powszechny rozwój umiejętności cyfrowych, umożliwiających pracownikom dostosowanie się do nowych procesów produkcyjnych, nie zapominając o kształceniu na odległość w ramach uczenia się przez całe życie.

Czwarty kierunek działanie to „Europa Socjalna” – promowanie i wzmacnianie europejskiego modelu społecznego, poprzez konkretyzację znaczenia Europejskiego filaru praw socjalnych w życiu obywateli, promowanie debaty na temat wzmocnienia pozycji obywateli w odniesieniu do nowoczesnej gospodarki cyfrowej oraz przyszłości godnej pracy. Prezydencja chce zwrócić szczególną uwagę na równość płci i politykę zwalczania dyskryminacji, ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym ochronę grup słabszych, a także na promowanie ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie zdrowia.

Ostatnim kierunkiem działania obejmuje „Globalny wymiar Europy” i promuje jej otwartość na świat odnosząc się do europejskiej polityki międzynarodowej. W tym zakresie portugalska prezydencja odnosi się między innymi do: międzynarodowych partnerstw na rzecz rozwoju, promocji debaty na temat rozwoju społecznego, w szczególności w dziedzinie zdrowia i edukacji, w tym równości płci i wzmocnienia pozycji kobiet, pracy na rzecz europejskiego przywództwa w konsolidacji otwartego, ale opartego na zasadach systemu handlu międzynarodowego, promując silny i sprawiedliwy program handlowy.

 

Publikacja współfinansowana ze środków UE.